leesonderwijs | meer lezen -> beter lezen of beter lezen -> meer lezen?

Zwakke lezers – daarmee doel ik niet op de dyslectische leerlingen – lopen meestal een motivatieprobleem op. Op de basisschool kunnen zij zich niet spiegelen aan de goede lezers. Zij hebben moeite met de leestechniek en met het tempo. Ze lezen daardoor minder en krijgen zo niet de kans om een ruime woordenschat op te bouwen. De teksten in de zaakvakken kunnen ze steeds moeilijker volgen. Zwakke lezers komen in neerwaartse spiraal, daar waar de goede lezers juist op voorsprong komen. Zwakke lezers zijn minder gemotiveerd om te lezen, lezen daardoor minder en ontwikkelen geen goed leestempo. Kortom de verschillen tussen de goede en de zwakke lezers in één jaargroep – in de bovenbouw van het basisonderwijs – zijn in veel gevallen enorm.

In het vmbo dienen de risicolezers een nieuwe kans te krijgen. Dit kan door hen te coachen en begeleiden bij zowel technisch als begrijpend lezen. Het is soms nodig om al in de brugklas van het vo het leesonderwijs te intensiveren. Op scholen met meer aandacht voor (technisch) lezen, behalen de leerlingen betere resultaten c.q. meer vooruitgang op de taaltoetsen van Citovas of van Diataal.

Iedereen kent het verschijnsel van laatbloeiers en beseft dat wat er in het basisonderwijs niet uitkomt, er wellicht wel uitkomt als leerlingen wat ouder zijn. We doen deze laatbloeiers te kort als zij geen gelegenheid meer krijgen om bijvoorbeeld hun beperkte leestechniek opnieuw onder de knie te krijgen. Hiervoor is oefening nodig: er moeten kilometers gemaakt worden. Lezen leer je in de taallessen, maar pas je toe in de vaklessen. Ook vakdocenten kunnen dit proces ondersteunen.

Er zijn kortom twee mogelijkheden: of wel we accepteren het relatief hoge percentage schooluitvallers en het aantal laaggeletterden en we gaan over tot de orde van de dag. Of we accepteren dit niet en nemen maatregelen op het moment dat dit het beste kan, namelijk in de periode dat leerlingen leerplichtig zijn. Curatieve maatregelen op latere leeftijd zijn soms nodig, maar het is beter te werken aan preventie in de periode dat ‘risicolezers’ nog op school zitten. Herstelpogingen op latere leeftijd zijn niet alleen lastiger en vragen veel inspanning, maar ook extra belastend voor de lezer zelf vanwege de sociaal-emotionele problematiek.